Terminoloji nedir?

Terminoloji, bir özel alandaki kavramların ve belirtimlerin toplamı olarak tanımlanır. Yani, bir uzmanlık alanına ait söz dağarcığı ile eş anlamlıdır. Belirli bir uzmanlık alanında terimler doğru kullanılmazsa etkin bir özel iletişim gerçekleşemez.

Terminoloji çalışması ise terimlerin bir derlemden ya da metinlerden çıkartılması, düzenlenmesi ve kullanıma sunulması işlemlerini kapsar.

Terim çalışması kavram odaklı olduğundan çok dilli iletişim sorunlarının çözümüne katkıda bulunmaya özellikle uygundur.

Terminoloji çalışması genel olarak zaman alıcıdır ve yüksek maliyetlidir. Bu nedenle doğru süreçler, yöntemler ve araçlarla çalışılması önemlidir. Ayrıca, terim uzmanlarının eğitimi ve nitelikli bir danışmanlık hizmeti alınması emeklerin boşa gitmemesi için önemli hususlardır.

Mevcut terminoloji varlıklarından yararlanılması terminoloji çalışmasını kolaylaştırabilir. Bu nedenle mevcut kaynakların aktarılması ve terminolojik verilerin değişimi için gerekli yöntemlerin ve standartların geliştirilmiş olması gerekir.

İşletmelerde Terminoloji Çalışması

İşletmelerde yapılacak terminoloji çalışmalarından elde edilecek sonuçlar tasarım, üretim, satınalma, pazarlama ve satış, sözleşme, teknik belge hazırlama ve çeviri süreçlerini etkiler.

Bu çalışma, bir uzmanlık alanındaki kavramların tanımlanması ve bu kavramların bunlara ait belirtimlerle eşleştirilmesi işleminden başka şunları da içerir:

  • İşletmeye özgü ve bütün işletmeyi kapsayıcı standartlaştırma
  • Yasal yükümlülüklere uygun terminolojinin belirlenmesi (çevre hukuku, iş hukuku, sözleşme hukuku, ürün garantileri vb.)
  • Ürünlere işletmeye özgü, tek dilli veya çok dilli adlar verilmesi
  • Tüketim malzemelerinin veya yedek parçaların birbirleriyle karıştırılmasını veya dublikasyonları önleyici ve kısa sürede erişim sağlayıcı belirtimlerin tespit edilmesi
  • Uzmanlık dilinin tüketicilerin veya yararlanıcıların anlayacağı dile aktarılması (teknik belgeler, reklam ve tanıtım metinleri).
  • Olguların ve belgelerin küreselleştirilmesi ve yerelleştirilmesi için dilsel ve kültürel gereklililiklerin tek dilli veya çok dilli olarak yerine getirilmesi.

Kısacası: Sistemli bir terminoloji çalışması olmadan etkin bir bilgi yönetimi yapılamaz.

Terimsiz bilgi olmaz!

TermTÜRK
Hacettepe Üniversitesi
Terminoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi